Presbyopia (สายตายาวตามวัย)

สายตายาวตาวัย ปัญหาน่ารำคาญใจของคนอายุขึ้นเลข 4 !?

สายตายาวตามวัย หรือ Presbyopia เป็นปัญหาสายตาที่เกิดกับผู้ที่มีอายุ 37-40 ปีขึ้นไป

โดยผู้ที่มีภาวะสายตายาวตามวัยจะเริ่มทำกิจกรรมระยะใกล้ อย่างการใช้โทรศัพท์ อ่านหนังสือ หรือทำงานคอมพิวเตอร์ได้ยากมากขึ้น ความคมชัดและความสามารถในการเพ่งมองลดน้อยลง ทำให้จำเป็นที่จะต้องขยับแขนที่ถืออุปกรณ์สำหรับทำกิจกรรมนั้นๆ หรือขยับหน้าจอคอมพิวเตอร์ให้ห่างออกไปมากขึ้นจึงจะช่วยให้มองเห็นได้ดีกว่าเดิม

สายตายาวตามวัยเกิดจาก ความเสื่อมสภาพของเลนส์ตา และกล้ามเนื้อภายในลูกตา ไปตามอายุที่เพิ่มมากขึ้นเช่นเดียวกับอวัยวะอื่นๆภายในร่างกาย ทำให้เลนส์ตา และกล้ามเนื้อภายในลูกตา เกิดการแข็งตัวและสูญเสียความยืดหยุ่น

ซึ่งเลนส์ตาและกล้ามเนื้อภายในลูกตานี้เป็นอวัยวะภายในลูกตาที่ช่วยในการเพ่งมองระยะใกล้ และปรับโฟกัสให้ภาพชัด เมื่ออวัยวะทั้ง 2 นี้เสื่อมประสิทธิภาพการทำงานลง อาการแสดงที่ออกมาคือมองใกล้ไม่ชัดนั่นเอง

อาการของสายตายาวตามวัย : ไม่สามารถเพ่งมองระยะใกล้ ได้จึงจำเป็นจะต้องใช้เลนส์ที่มีค่าสายตาสำหรับมองระยะใกล้

"สายตายาวตามวัย" และ "สายตายาว" มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นปัญหาสายตาประเภทเดียวกัน แต่จริงๆแล้วมีความแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

ภาพจำลอง ลักษณะทางกายภาพของลูกตาของผู้ที่มีสายตายาวตามวัย และสายตายาว

สายตายาวตามวัย (Presbyopia)

• เลนส์ตา : มีความเหลืองขุ่น และแข็งตัว
• กล้ามเนื้อดึงเลนส์ตา : สูญเสียความยืดหยุ่น ทำให้ไม่สามารถดึงเลนส์ตาเพื่อปรับโฟกัสภาพเมื่อมองระยะใกล้ได้
• กระจกตา : ปกติ(ความโค้งมาก-น้อยขึ้นกับค่าสายตาตั้งต้น)
• ความยาวลูกตา : ปกติ(ยาวมาก-น้อยขึ้นกับค่าสายตาตั้งต้น)

สายตายาว (Hyperopia)

• เลนส์ตา : ปกติ(ใสไม่ขุ่นมัว มีความยืดหยุ่นดี)
• กล้ามเนื้อดึงเลนส์ตา : ปกติ(มีความยืดหยุ่นดี)
• กระจกตา : โค้งน้อยกว่าปกติ
• ความยาวลูกตา : สั้นกว่าปกติ

อ่านสายตายาวเพิ่มเติม คลิ๊ก!!

ในปัจจุบันมีวิธีแก้ไขสายตายาวตาวัยหลากหลายวิธี ทั้ง ใส่แว่นตา คอนแทคเลนส์ และการผ่าตัด ซึ่งมีข้อดีและข้อเสียแตกต่างกันไป

แก้ไขด้วยแว่นตา

ประเภทของเลนส์ที่ใช้แก้ไขภาวะสายตายาวตามวัย

Single Vision Lens

(เลนส์ชั้นเดียว)

Bifocal Lens

(เลนส์สองชั้น)

Progressive Lens

(เลนส์หลายระยะ ไร้รอยต่อ)

• เลนส์ชั้นเดียว (Single Vision Lens)

หมายถึง เลนส์ที่มีเพียงหนึ่งค่าสายตาบนเลนส์หนึ่งแผ่น เป็นประเภทเลนส์ที่ทำความเข้าใจง่ายที่สุด แต่มีข้อจำกัดในการใช้งาน เพราะการที่เลนส์มีเพียงหนึ่งค่าสายตา จึงจำเป็นต้องเลือกระยะการใช้งานเพียงระยะใดระยะหนึ่ง ทำให้ต้องคอยถอดแว่นเข้า-ออกเมื่อเปลี่ยนระยะการมอง หรือต้องพกแว่นหลายตัว ทำให้ไม่สะดวกในการใช้งาน และเกิดปัญหาแว่นหายได้บ่อยๆ

• เลนส์ 2 ชั้น (Bifocal Lens)

หรือหลายคนเรียกว่า "เลนส์ถ้วย" เป็นอีกหนึ่งประเภทของเลนส์ที่ช่วยแก้ไขภาวะสายตายาวตามวัยที่เคยได้รับความนิยม มีการแบ่งโซนการมองระยะไกลและใกล้อย่างชัดเจน โดยโซนสำหรับการมองระยะใกล้คือบริเวณถ้วย หรือวงกลมๆด้านล่างของเลนส์ ทำให้การทำความเข้าใจการใช้งานง่ายกว่าเลนส์โปรเกรสซีฟ แต่มีข้อจำกัดในเรื่องของความสวยงาม และความ Smooth ของภาพในการเหลือบตา

• เลนส์โปรเกรสซีฟ / เลนส์หลายระยะไร้รอยต่อ (Progressive Lens)

เลนส์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อผู้ที่มีสายตายาวตามวัยในปัจจุบันโดยเฉพาะ โครงสร้างของเลนส์ถูกออกแบบตามสรีระการใช้งานของดวงตาในการ กวาดสายตามองแต่ละระยะไว้ในเลนส์เดียว(ระยะไกล, ระยะกลาง, ระยะใกล้) ทำให้สะดวกสบายต่อการใช้งานในชีวิตประจำวันและทุกกิจกรรม ไม่ต้องคอยเปลี่ยนแว่น หรือถอดแว่นเข้า-ออกเวลาเปลี่ยนระยะการมอง มีความสวยงาม เพราะไม่มีรอยต่อของเลนส์ ทำให้ดูอายุน้อยลง

แก้ไขด้วยคอนแทคเลนส์

ประเภทของคอนแทคเลนส์ที่ใช้แก้ไขภาวะสายตายาวตามวัย

• Multifocal Contact Lenses

คอนแทคเลนส์ที่มีหลายระยะในชิ้นเดียว ถูกออกแบบให้ทำงานตามลักษณะของรูม่านตาเมื่อมองในแต่ละระยะ จะเห็นว่าโครงสร้างของคอนแทคเลนส์จะเป็นวงๆซ้อนๆกันอยู่ แต่ละวงก็จะมีการไล่ค่าสายตา โดยวงด้านในจะเป็นค่าสายตาสำหรับมองระยะใกล้ เพราะโดยธรรมชาติเมื่อมองระยะใกล้รูม่านตาจะหดเล็กลง และวงด้านนอกจะเป็นค่าสายตาสำหรับมองระยะไกล เพราะเมื่อมองระยะไกลรูม่านตาจะขยายออก

ซึ่งเมื่อมองไกลก็จะได้รับอิทธิพลจากโซนมองใกล้จากวงด้านใน แต่เมื่อมองใกล้ก็อาจจะถูก Distortion จากวงด้านนอก ทำให้การมองเห็นอาจไม่คมชัดเท่ากับการใส่แว่น คนส่วนใหญ่จึงเลือกใช้คอนแทคเลนส์ Multifocal เมื่อต้องทำกิจกรรมบางอย่าง เช่น การเข้ายิมออกกำลังกาย หรือไปงานเลี้ยงที่ไม่ต้องการสวมใส่แว่น

• Monovision

การทำ Monovision คือ การใส่คอนแทคเลนส์ที่ตาข้างหนึ่งให้มองเห็นที่ระยะไกล และอีกข้างหนึ่งใส่คอนแทคเลนส์สำหรับมองเห็นที่ระยะใกล้ ซึ่งต้องอาศัยการทำความเข้าใจและการปรับตัวค่อนข้างมากในการแยกภาพ 2 ระยะ ซึ่งวิธีการนี้เป็นวิธีการที่ไม่ค่อยได้รับความนิยม เพราะการปรับตัวที่ยาก และการแยกภาพเป็น 2 ระยะทำให้การทำงานของ 2 ตาไม่ประสานกัน ทำให้ความสามารถในการรับรู้ภาพเชิงลึก(Depth Perception) ลดลง การกะระยะก็ทำได้ยากขึ้น และถ้าหากไม่ต้องการมุมมองแบบ Monovision แล้ว การกลับมาใช้ 2 ตาทำงานให้ประสานกันอีกครั้งก็ต้องอาศัยเวลา และการปรับตัวมากเช่นกัน

แก้ไขด้วยวิธีการผ่าตัด

• Refractive Lens Exchange (RLE) : เป็นการผ่าตัดนำเลนส์ตาธรรมชาติออก แล้วใส่เลนส์ตาเทียมชนิด Multifocal เข้าไปแทนที่ หรือทำให้เป็นประเภท Monovision เพื่อให้สามารถมองเห็นได้ทั้งระยะใกล้และระยะไกล ซึ่งวิธีนี้สามารถแก้ไขปัญหาสายตาได้ทั้งสายตาสั้น สายตายาว สายตาเอียง สายตายาวตามวัย และต้อกระจก
• Monovision LASIK : เป็นการทำเลสิก(การแก้ไขค่าสายตาบริเวณฏระจกตา) เพื่อปรับค่าสายตาให้ข้างหนึ่งมองระยะไกล และอีกข้างมองระยะใกล้ ซึ่งคล้ายกับการใส่คอนแทคเลนส์แบบ Monovision แต่การผ่าตัดเป็นการ ทำ Monovision แบบถาวร
• Corneal Inlays : เป็นการฝังเลนส์ชิ้นเล็กๆไว้บนกระจกตาข้างที่เป็นตารอง(Non-Dominant Eye) เพื่อให้มองเห็นระยะใกล้ชัดขึ้น โดยหลักการของวิธีนี้ จะเหมือนกับการมองแบบ Monovision คือ ตาข้างหนึ่งมองไกล และอีกข้างหนึ่งมองระยะใกล้